Qur'ani ni nini?
Jibu la kawaida ni kwamba Qur'ani ni kitabu – lakini si kama vitabu vingine. Imetungwa kwa maneno yenye ukweli na mwongozo kwa kila mwanadamu, na Waislamu wanaamini kwamba haya ni maneno yaliyoteremshwa moja kwa moja na Mungu, kwa lugha ya Kiarabu, kwa Mtume na Mjumbe Wake wa mwisho, Muhammad ﷺ (rehma na amani zimshukie).
Qur'ani inajieleza kwa majina na sifa kadhaa zinazostahili kutafakariwa. Hapa tutataja machache:
- Qur'ani na Kitabu (Kisomo na Maandishi): la kwanza lina maana ya kitu kinachosomwa kwa sauti, na la pili lina maana ya kitu kilichoandikwa. Hii inaelezea njia mbili kuu ambazo mtu anaweza kupata tajriba na andiko hili, na ambazo unaweza kuwasiliana nazo kwenye tovuti hii.
- Kalam Allah (Hotuba ya Kimungu): hii ina maana kwamba haya ni maneno ya mawasiliano ya moja kwa moja kutoka kwa Muumba na Mola wa kila kiumbe hai. Yanachukua kiwango cha juu kabisa cha mamlaka kwa waumini wake, na yanafafanuliwa na kuungwa mkono na mafundisho ya Mtume ﷺ. Ingawa lugha ya ufunuo huu maalumu ilikuwa Kiarabu, pia tunazo tarjuma nyingi katika lugha tofauti zinazotusaidia kuelewa maana zake.
- Dhikr na Huda (Ukumbusho na Mwongozo): Qur'ani hutumiwa kama njia ya kuungana na Mungu na kumweka mioyoni mwetu na kwenye ndimi zetu. Pia kimsingi ni mwongozo kwa maisha yetu binafsi na kwa maisha ya jumuiya na jamii.
Qur'ani ni ujumbe wa mwisho ulioteremshwa unaoambatana na kukamilisha maandiko yaliyoteremshwa kabla yake. Ndivyo Mtume Muhammad ﷺ alivyofundisha ujumbe uleule wa msingi kama manabii wengi kabla yake, akiwemo Adam, Nuhu, Musa, Ibrahim, na Isa (amani iwashukie wote). Qur'ani inaweka wazi kile ambacho ubinadamu unahitaji kujua kuanzia sasa hadi Siku ya Hukumu, na itabakia kulindwa kutokamana na kupotea na upotoshaji uliyoathiri maandiko ya awali kwa njia mbalimbali.
كِتَـٰبٌ أَنزَلْنَـٰهُ إِلَيْكَ مُبَـٰرَكٌۭ لِّيَدَّبَّرُوٓا۟ ءَايَـٰتِهِۦ وَلِيَتَذَكَّرَ أُو۟لُوا۟ ٱلْأَلْبَـٰبِ ٢٩
كِتَٰبٌ
أَنزَلۡنَٰهُ
إِلَيۡكَ
مُبَٰرَكٞ
لِّيَدَّبَّرُوٓاْ
ءَايَٰتِهِۦ
وَلِيَتَذَكَّرَ
أُوْلُواْ
ٱلۡأَلۡبَٰبِ
٢٩
"˹Na hiki Kitabu, tumekuteremshia wewe, kimebarikiwa, ili wazizingatie Aya zake, na wawaidhike wenye akili."
Sad 38:29— Muhsen Alberwany
Tunakukaribisha katika mtandao wetu wa Quran.com na tunakualika usome na usikilize Qur'ani kwa moyo ulio wazi, kutafakari kwa kina aya zake, kutafuta kwa ikhlasi elimu iliyo ndani yake, na kujifunza zaidi kwa kutumia rasilimali kwenye tovuti yetu. Tunatumai utapata Quran.com kuwa na manufaa na tunaomba ujumbe wa Qur'ani uibariki safari ya maisha yako.
Ni mada zipi kuu ndani ya Qur'ani?
Kuna mada na mawazo mengi yanayochunguzwa ndani ya Qur'ani, lakini makuu ni pamoja na:
- Umoja wa Mwenyezi Mungu
- Umuhimu wa ibada na utiifu kwa Mungu
- Uwepo wa Akhera na Siku ya Hukumu
- Mwongozo na hekima ya kuishi maisha ya haki na maadili
- Uumbaji wa ulimwengu na viumbe vyote
- Nafasi ya manabii na ufunuo katika kuongoza wanadamu
- Matokeo ya matendo mema na mabaya
- Umuhimu wa haki ya kijamii na uadilifu
Mada hizi zimefumwa kote ndani ya Qur'ani na hutumika kama mwongozo kwa waumini kuwaelezea jinsi ya kuishi kwa mujibu wa mapenzi ya Mwenyezi Mungu.
Tunaijua vipi Qur'ani kuwa ni sahihi?
Qur'ani haitaki imani ya upofu, bali inawaalika wanadamu wote kusoma, kutafakari na kufuata ushahidi. Haya ni baadhi ya mambo mapana yanayowapelekea Waislamu kusadikisha ukweli na usahihi wa Qur'ani kuwa ni Neno la Mungu lililoteremshwa:
- Kihistoria: ushahidi wa kimaandishi na wa kiisimu unaonesha kwamba Qur'ani imerithishwa kwa njia mbili maarufu: maneno na maandishi tangu zama za Mtume Muhammad ﷺ, aliyeatangaza akiwa na umri wa miaka arobaini (takriban 610 BK) kwamba alikuwa akipokea ufunuo wa maneno haya kutoka kwa malaika aliyetumwa na Mungu Mmoja. Maudhui ya ujumbe huu pamoja na tabia ya Mtume isiyotiwa dosari, uadilifu na uaminifu wake yaliunda jumuiya ya waumini, kwanzia pembe za Arabia, iliyoichukua Qur'ani hadi sehemu zote za dunia.
- Mafundisho: si tu kwamba Qur'ani ilisababisha mabadiliko makubwa katika maisha ya Waarabu ilipoteremshwa, bali inaendelea kuleta mabadiliko chanya kwa watu binafsi na jamii wanaofuatilia mafundisho yake. Pamoja na mfano wa kivitendo na maelezo ya Mtume ﷺ, ujumbe wenyewe ni uthibitisho wenye nguvu kuwa unatoka kwa Muumba anayejua kilicho bora kwa maumbile.
- Miujiza: Qur'ani inajitangaza kuwa haiwezi kufananishwa, na wale Waarabu wa balagha waliopinga ujumbe wake mwanzoni, walijikuta hawawezi kukidhi changamoto ya kuleta iliyo mfano wake. Hii inaashiria kile kinachoitwa muujiza wa kifasihi wa Qur'ani, yaani kiwango cha ufasaha kinachozidi uwezo wa kibinadamu. Hata hivyo, kuna vipengele vingi vinavyoifanya Qur'ani kuwa ya kipekee na ya kimiujiza, na zaidi hugunduliwa kadiri maarifa ya binadamu yanavyopanuka.
Je, Qur'ani inaweza kutafsiriwa katika lugha mbalimbali?
Idadi ya Waislamu duniani ni kubwa na tofauti, ikiakisi utajiri wa imani ya Kiislamu na uwepesi wake wakuingiliana na tamaduni mbalimbali. Waislamu wanatoka katika makabila, tamaduni, na lugha tofauti, na wamesambaa katika kila bara. Inakadiriwa kuwa wapo takriban Waislamu bilioni 2 duniani. Wengi wanaishi Asia, Indonesia ikiwa nchi yenye idadi kubwa zaidi ya Waislamu, ikifuatiwa na Pakistan, India, na Bangladesh. Hata hivyo, pia kuna idadi kubwa ya Waislamu Afrika, Mashariki ya Kati, Ulaya, na Amerika Kaskazini.
Qur'ani imetafsiriwa kwa zaidi ya lugha 100, na kila tafsiri inaweza kuchukuliwa kuwa ni ufafanuzi wake wa maandishi ya awali ya Kiarabu. Ni muhimu kutambua, hata hivyo, kwamba Qur'ani ni Neno la Mungu na hivyo ni takatifu na halibadiliki. Kwa hiyo, tafsiri au tarjuma za Qur'ani zinalenga kufikisha maana ya maandishi asilia ya Kiarabu kwa usahihi kadiri inavyowezekana, lakini zinaweza kutofautiana katika ufafanuzi wa baadhi ya aya.
Sijawahi kusoma Qur'ani awali. Ungependekeza nianzie wapi?
Ikabili Qur'ani kwa moyo wazi na utayari wa kujifunza: Ni muhimu kuijia Qur'ani ukiwa na mtazamo chanya na hamu ya kuelewa ujumbe wake. Jaribu kuweka kando dhana zilizotangulia au mapendeleo uliyonayo, na uiendee Qur'ani kwa moyo ulio wazi.
Pendekezo la pa kuanzia:
Sura ya kwanza ya Qur'ani,
Surah Al-Fatiha, ni mahali pazuri pa kuanzia safari yako na Qur'ani.
Surah Al-Fatiha ni sura ya kwanza ya Qur'ani, na ndiyo sura inayosomwa zaidi katika dini ya Kiislamu. Sura hii pia inajulikana kama "Ufunguzi" au "Umm al-Kitab" (Mama wa Kitabu) kutokana na umuhimu wake katika Qur'ani.
Sura hii ina aya saba, na inasomwa mara kadhaa kwa siku wakati wa sala tano za faradhi. Sura hii inaanza kwa tamko "Bismillahir-Rahmanir-Rahim," linalomaanisha "Kwa jina la Mungu, Mwingi wa Rehema, Mwenye Kurehemu." Kauli hii hutumika kuomba baraka za Mungu kabla ya kuanza jambo lolote.
Pia, sura hii imegawanywa katika sehemu mbili. Sehemu ya kwanza ni utangulizi ambamo Waislamu wanamkiri Mungu kwa Ukuu Wake, Nguvu Zake, na Rehema Zake. Sehemu ya pili ni dua ambamo Waislamu wanaomba mwongozo wa Mungu, msaada, na ulinzi dhidi ya kupotea.
Surah Al-Fatiha ni ya muhimu kwa sababu inaweka msingi wa swala ya Kiislamu na mara nyingi ndiyo sehemu ya kwanza ya Qur'ani inayohifadhiwa na watoto na Waislamu wapya ulimwenguni.
Je, nisome Qur'ani kuanzia mwanzo hadi mwisho?
Ingawa Qur'ani imekusanywa kwa mpangilio fulani, hakuna sharti kali kwa msomaji kufuata mpangilio huo huo anaposoma. Kwa hakika, Qur'ani yenyewe haijaweka mlolongo maalumu wa kusoma sura zake.
Zaidi ya hayo, aya nyingi za Qur'ani zinasimama zenyewe, zikitoa mwongozo na hekima ndani yake bila kuhitaji msomaji awe amesoma aya zilizotangulia au zitakazofuata. Hii ni kwa sababu Qur'ani ni kitabu cha mwongozo, na kila aya au sura hutoa mtazamo na hekima inayoweza kutumika katika nyanja mbalimbali za maisha.
Aidha, sura na aya za Qur'ani ziliteremshwa kwa kipindi cha miaka 23, ambapo Mtume Muhammad ﷺ alizisoma na kuwafikishia wafuasi wake kadiri zilivyoteremshwa. Hivyo, mpangilio wa kihistoria wa kuteremshwa kwa aya inaweza isiakisi mpangilio wa kimada au maana iliyokusudiwa.
Kwa hivyo, inakubalika kabisa kwa mtu kusoma Qur'ani kwa mtindo usio mstari, kulingana na maslahi yake, mahitaji yake, au mazingira yake. Kwa mfano, mtu anaweza kuchagua kusoma sura fulani kwa ujumbe wake wa kuinua na kutia faraja, au nyingine kwa mwongozo wake wa kivitendo kuhusu jambo maalumu. Hatimaye, muhimu zaidi ni kuikabili Qur'ani kwa moyo ulio wazi, ukitafuta mwongozo na hekima katika aya zake, bila kujali mpangilio unaoutumia.
Quran.com inawezaje kunisaidia katika safari yangu na Qur'ani?
Quran.com ni jukwaa mtandaoni lililo kamili na linalotoa vipengele mbalimbali kusaidia watu kuchunguza na kujihusisha na Qur'ani.
Mojawapo ya vipengele muhimu zaidi vya tovuti ni mkusanyo wake wa tafsiri (tarjuma) za Qur'ani katika lugha mbalimbali, unaowawezesha watumiaji kusoma na kuelewa Qur'ani kwa lugha wanayoizoea. Tunatoa pia Tafsir (Ufafanuzi), ambazo ni maelezo na ufafanuzi wa kielimu wa aya za Qur'ani, na kufanya maana na muktadha wa aya ziweze kufikika zaidi kwa wasomaji.
Kipengele kingine cha Quran.com ni sehemu ya Tafakari, ambayo inatoa nafasi kwa wasomaji kujihusisha na maandishi ya Qur'ani kwa kiwango cha kibinafsi zaidi. Kipengele hiki kinatoa tafakari ya kinadharia na ya kufikiri juu ya aya, ikiwapa wasomaji ufahamu wa kina wa mafundisho ya Qur'ani na umuhimu wake kwa masuala ya kisasa.
Kwa wale wanaopendelea kusikiliza usomaji wa Qur'ani, Quran.com inatoa maktaba mbalimbali ya usomaji wa Qur'ani na
wasomaji (Qurraa) mashuhuri kutoka duniani kote. Tovuti hii pia hutoa chaguzi za hali ya juu za kurudia kwa watumiaji wanaofanya kazi ya kukariri (kuhifadhi) Qur'ani, ikiwasaidia kurudia kwa urahisi na kufanya mazoezi ya aya maalum.
Ili kuwasaidia zaidi watumiaji katika ufahamu wao wa maandishi ya Qur'ani, Quran.com hutoa tafsiri (tarjuma) za neno kwa neno pamoja na sauti zake maalum, pia hutoa kipengele cha vidokezo vya neno ambacho hutoa tafsiri (tarjuma) za maneno binafsi katika maandishi. Hii inafanya maandishi ya Qur'ani kufikiwa na kueleweka zaidi kwa wasomaji ambao bado wanajifunza lugha ya Kiarabu.
Aidha, Quran.com inatoa
QuranRadio, huduma ya mtiririko inayoendesha usomaji endelevu wa Qur'ani, ikiruhusu watumiaji kuisikiliza Qur'ani wakati wowote.
Tunatumaini utapata vipengele hivi kuwa na manufaa unapoichunguza Qur'ani. Tunajitahidi kukuza na kuboresha jukwaa letu, tukijumuisha maoni ya watumiaji na kutekeleza vipengele vipya vinavyoimarisha uzoefu wa kujifunza. Tupo katika utafiti wa kudumu na uchunguzi wa njia mpya za kuwasaidia wanaotafuta kujifunza na kujihusisha na Qur'ani.